Đi dạy AI một thời gian, mình để ý ra một chuyện nghe hơi ngược đời: AI càng thông minh, càng dễ dùng - thì người mới lại càng khó học sâu.
Nghe vô lý đúng không? Ai cũng nghĩ công cụ càng xịn, càng dễ xài thì học càng nhanh chứ. Nhưng mình nhìn thấy chiều ngược lại - và lý do nằm ở chính cái chữ "dễ" đó.
Nhớ hồi gần 2 năm trước, AI còn sơ khai, cái gì cũng phải tự tay làm: tự viết prompt, tự mò, tự tối ưu từng chút một. Cực thật. Nhưng chính vì cực mà mình va chạm liên tục, sai lên sai xuống, rồi từ những lần sai đó mới vỡ ra được nó chạy thế nào. Mấy người bắt đầu từ thời đó giờ giỏi hết. Không phải vì họ thông minh hơn - mà vì họ được thử và sai đủ nhiều.
Còn bây giờ thì AI làm giùm gần hết, tiện vô cùng. Nhưng cái tiện đó lại lặng lẽ lấy đi của người mới học cái phần quý nhất: sự va chạm với kiến thức. Bạn gõ một câu, nó trả về nguyên một bài hoàn chỉnh - đẹp, mượt, xong. Bạn chẳng kịp sai chỗ nào để mà học. Nó cứ như một cái hộp đen: chẳng ai biết bên trong nó làm gì, vì sao lúc trả lời thì hay xuất sắc, lúc lại sai bét. Mà không hiểu thì sinh sợ, sợ thì rụt rè, cứ đứng ngoài mãi không dám bước vào. Thế là cái đường cong học tập (learning curve), trớ trêu thay, lại dài thêm ra.
Hoá ra thứ giúp bạn làm được việc ngay hôm nay, lại chính là thứ đang lấy mất của bạn những lần vấp - mà vấp mới là lúc người ta học được nhiều nhất.
Mình kể chuyện này không phải để bạn sợ AI hay quay lưng với cái tiện đâu. Tiện thì cứ xài chứ. Mình chỉ mong bạn đừng giao hết phần "va đập" cho nó: thỉnh thoảng tự làm tay một việc nhỏ, hỏi nó "ủa sao bạn lại làm thế này" thay vì lấy kết quả rồi đi, cho mình cái quyền được sai một chút trước khi nhờ nó sửa. Mấy lần vấp lặt vặt đó nghe thì phí thời gian, mà thật ra nó mới là thứ biến bạn từ người xài AI thành người hiểu được AI.
Nên nếu bạn mới bắt đầu, đừng sốt ruột, không nhanh được, không vội được bạn ạ. Cái quyền được va, được vấp - cứ giữ lại cho mình nha. Đó là phần không ai học thay bạn được, kể cả AI.