Có một câu tôi tự hỏi mình nhiều lần, mỗi lần trước khi đứng lớp: "Mày có đủ giỏi để dạy người ta không?"
Hỏi thật đấy, không phải khiêm tốn để làm màu. Tôi không phải giáo sư, không phải chuyên gia AI hàng đầu gì cả. Tôi là một người đi làm, một Product Manager, học AI mỗi ngày và vẫn đang học. Vậy mà lại đi đứng trước mấy trăm người để dạy. Nhiều đêm tôi vắt tay lên trán và thấy hơi vô lý.
Nhưng rồi có những khoảnh khắc làm tôi quên mất câu hỏi đó.
Tôi nhớ buổi học thứ ba trong chuỗi bốn buổi lớp "Claude For Everyone" hồi tháng 4 vừa rồi. Hôm đó tôi giảng về Skill - rốt cuộc một cái Skill là gì, và mấy mental model quan trọng khi xây nó. Để mọi người thấm cái ý "viết file SKILL.md thế nào sẽ quyết định chất lượng của thứ bạn tạo ra", tôi lấy một ví dụ: quy luật "1-In-60 Rule" mô tả một chiếc máy bay nếu bay lệch 1 độ, cứ mỗi 60 dặm đã bay, máy bay sẽ lệch xa mục tiêu 1 dặm (tương đương khoảng 1,6 km). Tôi nói tới đó thì thấy ánh mắt mọi người sáng lên, nhiều người gật gù, cả phòng im lặng nghe. Khoảnh khắc đó tôi không quên được. Sau lớp học, lúc đọc khảo sát sau buổi học, vẫn có người nhắc lại đúng cái ví dụ máy bay ấy, bảo dễ hiểu, kiến thức không bị khô khan.
Nhưng cũng có chiều ngược lại, mà nói thật tôi sợ nó hơn. Tôi bị ám ảnh với chuyện dạy chán. Ám ảnh tới mức đi học hẳn một khoá tên là "Train the Trainer - Xây dựng lớp học sống động". Chỉ cần trong lớp có một người ngáp, một người quay ra làm việc riêng, là tôi thót tim: chết rồi, mình dạy chán quá à? Hồi trước gặp cảnh đó tôi bối rối lắm, chẳng biết xoay xở sao. Sau khoá kia tôi mới biết cách đan xen hoạt động tương tác, chừa khoảng nghỉ, thả vài câu dí dỏm cho lớp đỡ nặng nề. Và tôi làm thêm một việc rất nghề - Product của mình: coi lớp học như một sản phẩm, người học là khách hàng, đặt họ vào trung tâm - hiểu rõ họ cần gì rồi mạnh tay cắt bớt, không nhồi nhét lý thuyết nhiều tới mức chẳng ai theo kịp. Người đi dạy thường hay ôm đồm, cái gì cũng muốn dạy mà quên mất một câu hỏi quan trọng: "kiến thức đó có phải là thứ mà học viên cần hay không?"
Cái nghề đứng lớp nó lạ vậy đó. Một ánh mắt say mê đủ làm tôi lâng lâng cả ngày, mà một cái ngáp cũng đủ làm tôi mất ngủ.
Rồi có một dạo tôi quyết định làm một việc: thay vì tự hỏi "mình có đủ giỏi không" rồi tự trả lời trong đầu - toàn những câu tiêu cực - tôi đi đọc lại xem người học thật sự nói gì. Không phải để đọc những lời khen và tự sướng, mà để nhìn đúng vấn đề.
Tôi không tự gọi mình là gì cả. Tôi chỉ ngồi đếm xem học viên dùng từ gì nhiều nhất. Có một từ lặp đi lặp lại, trong bốn tới sáu trên mười phản hồi, suốt năm buổi học: "tâm huyết". Có người viết hẳn "diễn giả có tâm nhất hệ mặt trời" (đọc xong tôi vừa buồn cười vừa ấm lòng). Thậm chí có bạn chấm tôi điểm thấp, chê thẳng - mà vẫn ghi nhận "năng lượng của anh Kiên".
Hoá ra cái câu "mày có đủ giỏi không" đã có câu trả lời từ lâu rồi - chỉ là nó không đến từ miệng tôi, mà từ hơn 600 con người đã ngồi trong lớp tôi suốt từ đầu năm nay. Tôi cứ u mê nghi ngờ mà quên mất nhìn thẳng vào nó.
Có một nơi tôi hay ngồi để nhìn lại mình - tôi từng kể, project "MIV - My Inner Voices". Lục lại những gì viết ở đó, tôi thấy một điều hơi bất ngờ về chính mình: giữa bao nhiêu thứ tôi loay hoay, cái làm tôi sáng lên rõ nhất mỗi lần nhắc tới lại là chuyện dạy học, chuyện ngồi cạnh ai đó và thấy họ tiến lên. Tôi còn có hẳn một buổi ngồi tự vấn: rốt cuộc mình thấy trọn vẹn hơn khi làm sản phẩm, hay khi đứng lớp? Những dòng đó tôi viết cho riêng mình, không định khoe ai. Nhưng chính chúng nói cho tôi biết tôi thật sự muốn gì.
Đầu năm nay tôi cứ nghĩ mãi về một điều: những thứ mình tiếc nuối nhất trong đời thường không phải mấy quyết định làm sai - mà là những việc mình đã không dám làm. Tiếc vì đã không làm, chứ không phải tiếc vì làm hỏng. Nên từ đầu 2026, tôi hay tự hỏi: nếu hết năm nay ngồi nhìn lại, điều gì sẽ làm tôi hối tiếc nhất? Câu trả lời cứ hiện lên đúng một thứ - là tôi cứ mãi nấp sau cái tên MoMo mà không dám lấy tên mình, mặt mình ra, mở một lớp dạy Claude cho mọi người. Thật ra tôi muốn làm điều này lâu rồi, chỉ là gần đây mới đủ can đảm làm cho tới. Và cách tôi tự ép mình phải làm tới nơi, là làm nó công khai - xây cái lớp này ngay trước mắt mọi người, dù biết là làm kiểu này dễ bị nghĩ là tính toán từ đầu. Nếu bạn nhìn lại hai tuần qua, có lẽ bạn đã thấy tôi bắt đầu rồi đấy.
Tôi vẫn không nghĩ mình là người giỏi nhất để dạy về AI. Chắc chắn ngoài kia nhiều người giỏi hơn tôi. Nhưng tôi nhận ra: người học không cần người giỏi nhất. Họ cần một người chịu ngồi xuống cạnh họ, đủ kiên nhẫn và đủ tâm, để họ bớt thấy lạc lõng và chỉ cho họ những điều họ có thể làm được cùng Claude.
Và cái đó thì tôi có thật.
Còn lớp học này rồi đi tới đâu - cứ theo dõi cùng tôi nhé.
P/s: Nói nhỏ cho mọi người yên tâm: mình vẫn yêu công việc ở MoMo lắm nha!