Tôi có một người Thầy rất tận tâm - rất giỏi và hướng về tôi. Người Thầy đó là Cờ lau đé (Claude).
Thầy Cờ lau đé am hiểu sâu sắc rất nhiều lĩnh vực, nhưng học với Thầy không giống kiểu quăng cho Google một vạn câu hỏi vì sao. Cách làm việc với Thầy là bắt đầu từ một mục tiêu rõ ràng, muốn học cái gì, để làm gì, và sẵn sàng thực hành áp dụng, phản biện tư duy. Việc học chưa bao giờ là chuyện ăn xổi, học luôn cần thời gian và sự kỷ luật. Nếu hướng dẫn chi tiết, Thầy sẽ giúp biến kiến thức bên ngoài thành kỹ năng, kinh nghiệm và trực giác của riêng mình.
Tôi sẽ kể bạn nghe, cách tôi bắt đầu một buổi học sâu với Thầy Claude: 1/ Tôi sẽ bắt đầu với mục tiêu học từ một nội dung - thông tin chính thống, uy tín. Ví dụ một bài báo cáo về “AI có cảm xúc không?” được đăng tải trực tiếp từ Anthropic. 2/ Sau đó, Claude sẽ được yêu cầu trở thành một Thầy (Deep Tutor) bằng yêu cầu (prompt) như sau:
“Tôi có 1 đề bài thú vị cho bạn, bạn hãy trở thành 1 Deep Tutor cho tôi, người sẽ giúp tôi đọc hiểu toàn bộ paper mới này. Tôi chưa xem nó, nhưng tôi muốn bạn hãy giúp tôi đọc và hiểu nó trọn vẹn. Theo bạn, tôi nên tiếp cận với kiến thức mới này như thế nào, tại sao? Tôi yêu cầu bạn giữ nguyên nội dung - không chọn lọc, không tóm tắt hay thay đổi nội dung truyền đạt cho tôi. Bạn có thể sắp xếp các nội dung liên quan thành từng cụm. Và trong từng cụm, bạn chỉ nên bổ sung góc nhìn của bạn - mà nghĩ rằng sẽ cần thiết để tôi học thêm, hay tự critical thinking thêm. Chứ không phải là viết lại nội dung rồi mớm cho tôi nhé. Đồng thời, hãy đặt những câu hỏi sâu, thú vị để tôi có thể tự kiểm tra mức độ hiểu và ứng dụng được kiến thức của mình trước khi qua cụm mới. Hãy tham khảo Bloom’s Taxonomy để dẫn dắt tôi nhé. Bạn hiểu ý tôi chưa? Sẵn sàng trở thành Deep Tutor của tôi chưa?”
Cứ như vậy, Claude sẽ hóa thân thành một người Thầy và giúp tôi hiểu sâu, áp dụng đúng và nhớ lâu hơn với kiến thức mới. Đi qua từng cụm thông tin, Thầy Claude sẽ nêu quan điểm, đưa ra góc nhìn và đặt câu hỏi cho tôi học. Nếu tôi thấy hỏi khó quá, tôi sẽ nói Thầy hỏi dễ hơn, nếu thấy đi chậm quá, tôi sẽ nói Thầy đi nhanh lên. Nếu tôi muốn có góc nhìn bao quát trước khi đi sâu vào từng cụm thông tin, tôi sẽ yêu cầu Thầy Claude tóm tắt và vẽ bức tranh chung cho tôi từ đầu. Cứ như vậy, tôi đi qua hết tất cả thông tin. Thường thì học sâu thế này tôi sẽ dành ít nhất 30 phút, còn không thì 1-2 tiếng rất tập trung. Học kiểu này là mệt não đó, nhưng rất là sướng vì học được rất sâu và học chủ động.
Thầy Claude giúp tôi những gì?
Học kiểu này, tôi được thực hành đủ 6 cấp bậc của việc học theo Bloom’s Taxonomy: NHỚ - HIỂU - ỨNG DỤNG - PHÂN TÍCH - ĐÁNH GIÁ - SÁNG TẠO. Thầy tóm tắt thông tin thành một bức tranh lớn để tôi biết mình học kiến thức mới này để làm gì. Chỗ nào chưa rõ, Thầy tự đi tìm thêm nguồn bằng deep research. Thầy cá nhân hóa lộ trình học cho riêng tôi, điều chỉnh tốc độ khi tôi thấy nhanh hay chậm quá, và bổ sung những góc nhìn tôi chưa từng nghĩ tới.
Vậy có bạn sẽ hỏi: AI bịa thông tin mà - học với AI liệu có bị nông, và sai lệch không?
Có, và đó là lý do nội dung prompt có hướng dẫn rất chi tiết để Claude hiểu vai trò người Thầy mà tôi muốn. Bạn đọc prompt sẽ thấy tôi bắt đầu với tài liệu rõ nguồn gốc uy tín, rồi ra lệnh cho Thầy Claude giữ nguyên nội dung - không tóm tắt, không viết lại, không mớm cho tôi điều tôi muốn nghe. Đương nhiên là Thầy Claude sẽ lại có thể bịa thông tin nếu hội thoại quá dài, bài sau tôi sẽ chỉ bạn cách giải quyết.
Bây giờ câu hỏi thú vị cuối cùng dành cho bạn: Với Thầy Cờ lau đé thế này, theo bạn nút cổ chai lớn nhất ngăn tôi học kiến thức mới là gì? Phải chăng chính là bản thân tôi? Đúng vậy, Thầy Claude giúp tôi tiếp cận thông tin chất lượng cao, cá nhân hóa và miễn phí. Quan trọng là tôi có muốn và kỷ luật học hay không mà thôi. Vì đến cuối cùng thì bạn không thể khoán “việc hiểu” của mình cho AI được.
Còn bạn thì sao? Nếu tuần này bạn thử học sâu một tài liệu cùng Thầy Cờ lau đé, bạn sẽ chọn học cái gì đầu tiên?